ΜΟΥΣΙΚΑ ΒΙΩΜΑΤΑ: ΤΟ Α ΚΑΙ ΤΟ Ω ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
(του Κώστα Γρηγορέα)

Είναι αλήθεια πως η ουσιαστική καλλιέργεια και μόρφωση των παιδιών μας είναι ένας σκληρός και συνεχής αγώνας.
Πάντοτε έτσι ήταν, πόσο μάλλον σε μια εποχή που κάθε είδους και ποιότητας ερέθισμα είναι άμεσα και σχεδόν ανεξέλεγκτα προσβάσιμο.
Κι αν για τον διαμορφωμένο χαρακτήρα ενός ενήλικου αυτό θα μπορούσε να ορισθεί (έστω αισιόδοξα) ως «ελευθερία», για τον υπό διαμόρφωση χαρακτήρα ενός παιδιού θα μπορούσε να εξελιχθεί σε αισθητική, έως και ηθική χειραγώγηση.
Άρα, είναι προφανώς αναγκαίο το να παρακολουθεί προσεκτικά ο γονιός τους κάθε είδους επηρεασμούς του παιδιού του και τα βιώματα που αποκομίζει από αυτούς.

Κατά το δυνατόν φυσικά…
Γιατί από την άλλη, η κοινωνικοποίηση, η γνώση της κοινωνικής πραγματικότητας, είναι ο βασικότερος πυλώνας για να χτιστεί ένας φυσιολογικός άνθρωπος.
Το κλείσιμο στη γυάλα δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από αυτά τα οποία υποτίθεται πως λύνει.
Άρα ο ρόλος του γονιού και του παιδαγωγού είναι, αφενός μεν να προσαρμόσουν το παιδί στην κοινωνική πραγματικότητα, φιλτράροντας όμως προσεκτικά τους επηρεασμούς, αλλά και (κυρίως) δυναμικά προτείνοντας εναλλακτικά βιώματα και πληροφορίες, κόντρα στην ανηθικότητα, τη βλακεία και τη βαρβαρότητα που βομβαρδίζουν  την καθημερινότητά του.

Αυτονόητα θα μου πείτε όλα αυτά: «Κι εμείς για αυτό το λόγο προσπαθούμε να στείλουμε τα παιδιά μας σε ένα καλό σχολείο (δημόσιο η ιδιωτικό) και φροντίζουμε για επιπλέον καλλιτεχνικές, αθλητικές κ.α. δραστηριότητες».

Σωστό! Όμως αρκεί αυτό; Αρκούν, για παράδειγμα, οι 1-2 ώρες τη βδομάδα επαφής με τον δάσκαλο της μουσικής για να καθορίσουν το μουσικό κόσμο ενός παιδιού;
Προφανώς όχι.
Τα πρότυπα της οικογένειας είναι αυτά που παίζουν τον μεγαλύτερο ρόλο.
Τα βιώματα από το άμεσο περιβάλλον είναι αυτά που κάνουν τα ταλέντα να ανθίσουν.

Δεν θα επεκταθώ με άλλες γενικές σκέψεις, από ένα σημείο και ύστερα μάλλον αυτονόητες.
Θα μιλήσω ειδικότερα για το χώρο της μουσικής εκπαίδευσης, που τον υπηρετώ κοντά 40 χρόνια, άρα μάλλον έχω μια αξιόπιστη άποψη.

Με την εμπειρία λοιπόν διαφόρων περιόδων της πολιτιστικής μας ιστορίας, μπορώ να σας διαβεβαιώσω πως όταν στο σπίτι μιας οικογένειας ακούγεται αυτό που γενικά λέμε «καλή μουσική», τότε είναι εύκολη η μουσική επικοινωνία με τον δάσκαλο, άρα και η σωστή καλλιτεχνική εκπαίδευση ενός μαθητή.
Διότι πώς να δώσει κίνητρο για μελέτη και εξέλιξη ένας δάσκαλος μουσικής στον μαθητή του, εάν αυτός δεν έχει ακούσει και βιώσει κάτι έστω παρόμοιο, με αυτά που του προτείνει; Εκτός εάν θεωρήσουμε μουσική εκπαίδευση την υποτυπώδη διασκεδαστική διδασκαλία κάποιων απλών μοντέρνων τραγουδιών (κάτι που ενίοτε κι ένας δάσκαλος μπορεί να χρησιμοποιήσει ως επικουρικό μέσο για να κερδίσει το ενδιαφέρον του μαθητή).
Όμως, μόνο για αυτό ίσως δεν  χρειάζεται καν δάσκαλος! Το διαδίκτυο κι ο Προφέσορ Youtube είναι ικανότατοι στην «μέσες-άκρες» διδασκαλία.

Η διαπίστωση λοιπόν είναι, πως εάν εξαιρέσουμε αυτό που αποκαλούμε «φυσικό ταλέντο» (και αφορά τα λίγα άτομα που η μουσική εκ γενετής «τους μιλάει») όλοι οι υπόλοιποι είναι δημιουργήματα του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν.
Δεν πρέπει λοιπόν να μας αφήνουν οι απλουστευμένοι κώδικες της καθημερινής μουσικής επικοινωνίας να ξεχνάμε ότι τα διαχρονικά, όλων των μουσικών ειδών, έργα είναι αυτά που συνδέουν τις γενιές και παρέχουν την δυνατότητα της σοβαρής μουσικής εκπαίδευσης, της μεταβίβασης δηλαδή της γνώσης και των αισθητικών αξιών από τη μια γενιά στην επόμενη. Και ότι είναι αυτές που θα δώσουν στις επόμενες γενιές τα ακριβά υλικά ώστε να δημιουργήσουν τις αυθεντικές μουσικές της δικής τους γενιάς.

Όμως, δεν χρειάζονται υπερβολές.
Αφήστε τα παιδιά να ακούν την «επίκαιρη» μουσική, την οποία άλλωστε ακούν και οι φίλοι τους.
Δεν μπορείτε να κάνετε κι αλλιώς, είναι αυτό που μαζικά προβάλλεται και καθιερώνεται ως κώδικας επικοινωνίας της γενιάς τους.
Μην μιλάτε υποτιμητικά για αυτήν, βρείτε κάτι που να σας αρέσει, μην κόβετε τη γραμμή επικοινωνίας.
Άλλωστε, όταν ο χρόνος χωνέψει τις όποιες μουσικές χαζομάρες, σιγουρά θα υπάρξουν αξιόλογα πράγματα που «θα μείνουν», όπως συμβαίνει με την μοντέρνα μουσική κάθε γενιάς.

Αλλά, ταυτόχρονα, μη μένετε αδρανείς!
Στο σπίτι σας, στο αυτοκίνητό σας, ας υπάρχει πάντοτε η διαχρονική μουσική αντιπρόταση, ως καθημερινή συνήθεια.
Επίσης, καλλιεργήστε τους τη συνήθεια της παρακολούθησης συναυλιών έντεχνης μουσικής. Δώστε τους να καταλάβουν ότι στη ζωή «το λογοτέχνημα» δεν ανταγωνίζεται «το χρονογράφημα», αλλά το συμπληρώνει!
Οπότε, ας ακούσουν χαλαρά μαζί σας και το σουξεδάκι, το μουσικό χρονογράφημα που σας (μας) διασκεδάζει.
Παράλληλα όμως, φροντίστε να τους υπενθυμίζετε, δια της καθημερινής μουσικής ακρόασης, ποιο είναι αυτό που πραγματικά θεωρείτε σημαντικότερο.

Μην το ξεχνάτε πως, παρά τις λεκτικές κορώνες και αμφισβητήσεις,  εσείς είστε το σημείο αναφοράς, το βασικό πρότυπό τους!

 

Κώστας Γρηγορέας

Κιθαριστής-Συνθέτης, Έφορος κιθάρας στο Πυθαγόρειο Ωδείο